Op deze pagina:
Wat is een melanoom en wat is huidkanker?
oorzaak toename melanoom
Hoe kun je een melanoom opsporen?
Melanomen die zelfstandig ontstaan
Moedervlekken
Melanoom: risicogroepen
Voorkomen melanoom: wat kun je zelf doen
Melanoom is een vorm van kwaadaardige tumor (= kanker) van de huid. Niet te verwarren met de goedaardige naevus of huidvlek.
Er bestaan verschillende vormen van huidkanker. 5% daarvan wordt door melanoom veroorzaakt; 66% van de overlijdens-gevallen bij huidkanker is evenwel te wijten aan melanoom.
Van melanoom oftewel deze vorm van huidkanker kun je alleen genezen wanneer de diagnose tijdig wordt gesteld. Vier op tien mensen bieden zich echter te laat bij de arts aan en overlijden binnen vijf jaar na de diagnose.
De toename van het aantal melanoomgevallen is te wijten aan het zich meer en meer blootstellen aan de zon. Deze mode kreeg ingang na de Tweede Wereldoorlog toen een bruine huid opeens synoniem werd voor schoonheid en gezondheid. 90% van de melanoomgevallen zijn immers aan de zon te wijten!
Wat gevaarlijk is, is het zich onregelmatig aan de zon blootstellen, zoals vakantiegangers dat doen wanneer ze veertien dagen of een maand per jaar de zon opzoeken.
Je dient dan ook bijzonder voorzichtig te zijn als je een gevoelige huid hebt, als je huid veel moedervlekken vertoont en/of indien er gevallen van kwaadaardige huidtumors in je familie zijn.
Een melanoom evolueert dikwijls maandenlang of zelfs jarenlang voordat de diagnose wordt gesteld. Hoe vroeger de opsporing gebeurt, hoe sneller de behandeling en hoe meer kans u heeft op genezing.
- Let dus bijzonder op volgende tekens:
- De onbestemde vorm: als je het melanoom denkbeeldig in tweeën deelt, zijn die helften zelden identiek.
- De randen: zijn meestal grillig, net als grenzen op een aardrijkskundekaart.
- De kleur: ook de kleur is onregelmatig. Dikwijls zijn er donkerbruine en lichtere zones in een melanoom.
- De diameter: bedraagt meestal meer dan 0,5 cm.
- Het verschil: een melanoom ziet er meestal anders uit dan andere vlekken op de huid.
- De evolutie: een melanoom verandert langzaamaan terwijl andere vlekken praktisch dezelfde blijven.
Als één van je schoonheidsvlekjes één of meer van deze eigenschappen vertoont, als je jeuk voelt of als de vlek bij een stootje snel gaat bloeden, raadpleeg dan je arts.
In twijfelgevallen, kun je altijd beter een vlek of een knobbeltje preventief laten weghalen.
Opgelet! Een behandeld melanoom kan terugkeren en uitzaaiingen veroorzaken. Bijgevolg is een strikte nabehandeling onmisbaar. Bovendien is bescherming van de huid tegen uv-stralen aanbevolen.
Wanneer de weggenomen vlek een kwaadaardig melanoom blijkt te zijn, dient ook een deel van de omringende huid te worden weggenomen.
Wanneer het melanoom tijd heeft gehad om zich te ontwikkelen, is de toestand ernstiger. Kankercellen kunnen zich dan van het melanoom hebben afgescheiden en in andere organen zijn gaan woekeren: dat zijn de uitzaaiingen.
Melanoom heeft de neiging uitzaaiingen te vormen in de klieren die in de omgeving liggen van de plaats waar de kanker zich heeft gevestigd. Indien uitzaaiingen in de klieren voelbaar zijn, dient een volledige verwijdering van de klieren in die zone te worden uitgevoerd (meestal in de lies of in de oksel, soms in de hals).
- Ongeveer 70% van deze melanomen doen zich voor in de vorm van donkerbruine, zwarte of lichtere ruwe vlekken aan de oppervlakte van de huid. Ze steken iets boven de huid uit, hebben een onbestemde vorm en nemen in oppervlakte toe binnen een periode van twee tot vier jaar.
- Een melanoom kan ook zeer plotseling in de vorm van een knobbeltje optreden (20%). Zo'n knobbeltje kan snel groeien, vooral in de diepte en bovendien zweren en bloeden.
- Er is een soort melanoom die handen of voeten aantast (ongeveer 5%). Het gaat hier vooral om de handpalmen, de voetzolen, de huid langs de nagels of onder de nagels. Dit melanoom breidt zich uit zowel in de breedte als in de diepte.
- Het oogmelanoom (vooral op het netvlies en minder vaak op de iris) en het melanoom van het bindvlies of van het ooglid.
Moedervlekken die melanomen worden komen minder vaak voor. Toch bestaat er een niet te verwaarlozen risico wanneer het om de zogenaamde geboortevlekken gaat, die een diameter van ruim 2 cm hebben.
Bij moedervlekken dient ook gelet te worden op bijkomende risicofactoren zoals: zon, de aanwezigheid van melanomen in de familie, de aanwezigheid van veel moedervlekken op een plaats waar veel wrijvingen ontstaan (ter hoogte van de ceintuur of de beha, in de handpalmen of op de voetzolen).
- Personen die in warme landen hebben gewoond of die voor de leeftijd van 12 jaar dikwijls een verbrande huid hebben gehad. In dat geval is er een veel grotere kans op melanoom op volwassen leeftijd. Het is dus van het grootste belang kinderen goed te beschermen.
- Personen die erfelijk belast zijn wat melanomen betreft.
- Personen die veel moedervlekken hebben (naevus).
- Het aantal moedervlekken is afhankelijk van de erfelijkheid (als je ouders er veel hadden, zul jij er waarschijnlijk ook veel hebben) maar ook van de blootstelling aan de zon in de kinderjaren. Het aantal moedervlekken is dus een aanwijzing van de hoeveelheid zon die je gekregen hebt en zodoende ook het risico op huidkanker.
Melanoom is een vorm van huidkanker die steeds meer aangetroffen wordt en zeer gevaarlijk kan zijn. De gevolgen ervan zijn meestal dodelijk indien er niet tijdig wordt ingegrepen.
Zon is de hoofdoorzaak van melanoom. Omdat zonnestralen vooral schadelijk zijn voor de nog niet volwassen huid, is het dus aangewezen kinderen te beschermen. Het spreekt vanzelf dat ook volwassenen voorzichtig moeten zijn.
Als je zonnebrandproducten gebruikt, betekent dat nog niet dat je je lichaam langer aan de zon mag blootstellen! Ze zijn niet bedoeld om elementaire beschermingsmaatregelen (schaduw, hoed, kleren,...) te vervangen maar slechts om ze aan te vullen.
Let op met zonnebanken. We denken wel eens, ten onrechte, dat de stralen van de zonnebank minder schadelijk zijn dan die van de zon. Er zijn steeds meer argumenten die erop wijzen dat de U.V.A. (aanwezig in de zonnebankstralen) verantwoordelijk zijn voor een groot deel van huidkankers.
Zonnebanken vormen eigenlijk een nutteloze bron van bestraling.
Als je een vreemde vlek op je huid constateert die van vorm en uitzicht verandert, die jeuk of bloedingen veroorzaakt, raadpleeg dan je arts. Hoe sneller een melanoom wordt behandeld, hoe groter de kans op genezing.