Op deze pagina:
Definitie SOA
Definitie geslachtsziektes
De meest voorkomende geslachtsziektes
Aids
Preventie HIV
MRSA-bacterie ook seksueel overdraagbaar
Tips gebruik condooms
Een op vijf loopt geslachtsziekte op
Zuid-Limburgse jongeren vrijen onveilig
Een seksueel overdraagbare aandoening (soa), is een ziekte die vooral wordt overgedragen door seksueel contact (gewoonlijk geslachtsgemeenschap, orale seks of anale seks).
De ziekteverwekker van een soa kan zich bijvoorbeeld bevinden in het slijm van de vagina, of in het sperma of achter de voorhuid. Wanneer contact wordt gemaakt met een partner kan de ziekteverwekker worden overgedragen. Daarvoor is soms een wondje nodig bij de ontvanger, maar dat is lang niet altijd het geval.
Veel soa′s zijn ook wel op andere wijze overdraagbaar, bijvoorbeeld door intraveneus druggebruik, intiem maar niet seksueel contact, of door bloedtransfusies.
Voorkomen SOA
Een goede manier om de kans op overdracht van soa′s tussen partners sterk te verminderen is het gebruiken van een condoom bij elk contact waarin de penis een rol speelt, en bij beffen een liklapje te gebruiken. Dit is echter geen garantie dat een soa niet zal worden overgedragen.
De enige echt veilige manier is om niet te vrijen met iemand die een soa heeft, maar men dient ook geen seksueel contact aan te gaan als men drager van een soa is.
Geslachtsziektes zijn infecties aan de geslachtsdelen, die veelal overgedragen worden via seksueel contact. Sommige geslachtsziekten kunnen echter ook overgedragen via contact met besmet bloed, bijvoorbeeld door het gebruik van dezelfde injectienaald door meerdere mensen.
Omdat geslachtsziekten meestal via (onveilig) seksueel contact worden overgedragen, worden ze ook wel SOA′s genoemd: seksueel overdraagbare aandoeningen.
Chlamydia
Chlamydia is de meest voorkomende geslachtsziekte. Deze geslachtsziekte komt met name voor bij vrouwen, bij tieners en twintigers. Mogelijke symptomen: slijmerige, pusachtige vaginale afscheiding; bloedverlies tussen de menstruaties; pijn bij het plassen of pijn in de onderbuik; anale irritatie, jeuk of slijmerige afscheiding; keelontsteking (na orale sex).
Genitale wratten
Bij genitale wratten gaat het om een geslachtsziekte, die wordt veroorzaakt door het papillomavirus. Genitale wratten zijn kleine, een beetje bloemkoolachtige, bultjes. De kleur van de wratten varieert van licht rood tot grijzig geel.
Herpes genitalis
Herpes is een veelvoorkomende geslachtsziekte, veroorzaakt door een virus. Het eerste symptoom is meestal een branderig gevoel. De huid kan wat jeuken. Meestal begint dit 2 tot 20 dagen na het onbeschermde seksuele contact.
Gonorroe
Gonorroe is de oudst bekende geslachtsziekte, veroorzaakt door een bacterie. Bij mannen wordt het ook wel ′een druiper′ genoemd. De ziekte komt bij zowel jongens als meisjes voor, maar meisjes hebben heel vaak geen klachten. Het is voor hen echter wel gevaarlijk omdat de infectie via de baarmoeder kan opstijgen naar de eileiders en eierstokken. Bij zowel mannen als vrouwen kan gonorroe indien onbehandeld leiden tot onvruchtbaarheid.
Hepatitis B
Hepatitis B is een geslachtsziekte die niet gemakkelijk te herkennen is, omdat ze tot uiteenlopende klachten leidt. Bekende klachten zijn moeheid, lusteloosheid, geelkleuring van oogwit, ontkleurde ontlasting en donker geel/bruine urine. Deze ziekte kan voorkomen worden door condoomgebruik, vaccinatie, schone naalden en monogamie.
Trichomonas
Trichomonas is een veelvoorkomende soa. Je krijgt het door onbeschermd seksueel contact, maar mogelijk ook door een gedeelde handdoek. Het is meestal niet ernstig, meer vervelend. Vaak komt trichomonas voor in combinatie met andere geslachtsziekten, zoals gonorroe of chlamydia. Symptomen bij mannen zijn jeuk aan de penis en afscheiding met een nare geur; bij vrouwen jeuk aan de vagina, een schuimende, grijswitte tot groengele stinkende afscheiding, pijn bij het plassen en rode, gevoelige schaamlippen.
Syfilis
Syfilis is een geslachtsziekte, die zeer ernstige gevolgen kan hebben als je er niets aan doet. Net als andere geslachtsziekten gaat syfilis meestal niet vanzelf over! Wassen of ontkennen helpt niet. Als je wilt weten of je besmet bent, moet je je laten testen. Dit kan niet onmiddellijk, maar pas 6 tot 12 weken nadat je de besmetting hebt opgelopen. Syfilis kan drie stadia doorlopen:
- 1. Ongeveer 9 tot 28 dagen na de besmetting ontstaat bij de meesten een zweertje op de geslachtsdelen, anus of lippen. Meestal heeft het een harde rand en is het pijnloos. Het verdwijnt na een week of twee.
- 2. Na gemiddeld 7 tot 10 weken kunnen enkele van de volgende verschijnselen ontstaan: koorts, gezwollen klieren, haaruitval, vermoeidheid, pijn in de gewrichten/spieren, een bruin-rode uitslag (onder andere op de voetzolen en handpalmen), vlakke en wratachtige nattende afwijkingen op huid en slijmvliezen (o.a. de mond) en lymfklierzwelling. Deze symptomen verdwijnen na een paar maanden.
- 3. Als syfilis niet wordt behandeld, woekert de ziekte voort en kan op den duur leiden tot hersenletsel, spierverlamming, doofheid, blindheid en zelfs de dood. Ook je organen kunnen worden aangetast.
HIV
HIV is een virus dat onder andere door seksueel contact wordt overgedragen. Het is een uiterst gevaarlijke geslachtsziekte, omdat het tot AIDS kan leiden en dodelijk kan zijn. Het wordt ook wel het aidsvirus genoemd.
HIV is een afkorting van het Humane Immunodeficiëntie Virus. Er zijn 2 typen: HIV-1 en HIV-2. De laatste komt in Europa niet zoveel voor, maar wel in Afrika.
Besmet zijn met HIV is niet hetzelfde als Aids hebben. Het kan nadat je het hebt opgelopen namelijk jaren duren voor je echt ziek wordt.
Ongeveer de helft van de mensen die besmet is merkt hier in eerste instantie niets van. Dat is gevaarlijk omdat ze het zonder het te weten kunnen doorgeven aan anderen.
HIV tast langzaam maar zeker het immuunsysteem aan. Ziektekiemen die bij een gezond iemand door het lichaam worden vernietigd zijn nu in staat te overleven en infecties en ziekten te veroorzaken, zoals kanker.
Informatie voor mensen met HIV en betrokkenen is te vinden op de webpagina van HIV vereniging Nederland
Gardnerella
Dit is eigenlijk geen soa, maar een verstoring van de zuurgraad van de vagina. Hierdoor krijgen bepaalde bacteriën de kans overmatig te groeien. Het kan ontstaan door seksueel contact, maar ook als de vulva met zeep wordt gewassen of als een tampon te lang wordt ingehouden. Symptomen zijn jeuk en een grijswitte afscheiding uit de vagina, die zurig ruikt en zelfs een vislucht kan hebben.
Zie ook candida schimmelinfectie
Schaamluis
Schaamluizen zijn insecten die zich aan de basis van haren hechten. Ze worden ook wel platjes genoemd. Ze worden overgebracht door seksueel contact en beschouwd als een geslachtsziekte. Maar je kunt ze ook krijgen via besmette handdoeken, beddengoed en kleding.
Aids is een ernstige ziekte die niet te genezen is. Hiv is het virus dat aids kan veroorzaken. Het wordt daarom ook wel het aidsvirus genoemd. HIV verzwakt de afweer. Dat betekent dat je afweersysteem niet meer in staat is om bepaalde ziekteverwekkers goed te bestrijden.
De diagnose Aids wordt pas gesteld als HIV je afweer zo ernstig heeft aangetast dat je ziek wordt van een infectie die door een gezonde afweer bestreden zou kunnen worden. Sinds de ontdekking van dit virus in 1981 zijn wereldwijd miljoenen mensen gestorven aan aids.
Meer informatie Aids en HIV Stichting Aids Fonds
- Een goed condoom (let op CE-keurmerk! op juiste wijze bewaard en gebruikt vormt een superieure beschermingsstrategie tegen hiv-infectie en vormt de essentie van safe-sex in geval van vaginale- of anale penetratie.
- Lees en leer de gebruiksaanwijzingen op verpakking of bijsluiter van condooms goed.
- Een goed condoom is altijd van latex of polyurethaan gemaakt, hiv-virussen kunnen daar niet doorheen.
- Het gebruik van glijmiddel moet altijd een glijmiddel zijn op basis van water! Geen oliën of vetten, daar kan het condoom poreus van worden en dat lokt kans op scheuren uit.
- Bij anale penetratie dien je een extra sterk condoom te gebruiken, speciaal voor anale sex ontworpen. Gebruik van een royale hoeveelheid glijmiddel, op waterbasis dus, is hier beslist een must.
11 januari 2007 ARLINGTON - De gevreesde ziekenhuisbacterie MRSA kan zich ook verspreiden door seksuele contacten. Dat hebben onderzoekers van de medische faculteit van de Columbia-universiteit ontdekt, meldde de Amerikaanse krant USA Today donderdag.
De wetenschappers hebben in Manhattan, New York, zeker drie gevallen aangetroffen waarbij de bacterie door seks van de ene persoon op de andere overging. Het is "een belangrijke voorheen niet-onderkende" vorm van overdracht, aldus de onderzoekers.
- Bestudeer de gebruiksaanwijzing voor veilig condoomgebruik
- De vijf belangrijkste aspecten:
1. Voor penetratie condoom om.
2. Condoomverpakking niet openen met scherpe attributen.
3. Topje dichthouden tijdens afrollen (sperma-reservoir!)
4. Maximaal afrollen bij erectie
5. Terugtrekken direct na klaarkomen en daarbij pik en condoom aan de basis vasthouden. - Oefen met het condoom bij gebrek aan praktische vaardigheid.
- Heb altijd condooms in huis en "op zak" in geval van "hot events."
- Kies je juiste maat. Er zijn extra grote maten voor groot geschapen mannen. Let wel: Condooms mogen niet gaan lubberen/ flodderen!
- In geval van allergie voor latex, kies dan voor polyurethaan (evenwaardige kwaliteit, mits CE goedgekeurd condoom.)
- Niet van te voren experimenten uithalen met condooms. Niet hergebruiken, niet twee over elkaar heen.
29 maart 2006 AMSTERDAM - Ruim een op de vijf Nederlanders (21 procent: percentage geldt voor de respondenten die zich ooit op een soa hebben laten testen) heeft wel eens een geslachtsziekte opgelopen. Dat blijkt uit een onderzoek van TNS NIPO naar seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) in zes Europese landen. In het onderzoek werden ruim 1800 Nederlanders ondervraagd.
Elk jaar lopen naar schatting 100.000 Nederlanders een soa op. Vooral ouderen gaven in het onderzoek aan dat ze wel eens te maken hadden gehad met soa. Van de 55 plussers was dat 32 procent terwijl in de groep tot 35 jaar 13 procent ziek was geworden door seks.
De kennis over soa in Nederland is groot. Bijna alle ondervraagden (99 procent) waren bekend met de term. Vooral hiv en syfilis zijn bekend als geslachtziekten.
Controleren: Vergeleken met andere landen laten Nederlanders en Britten zich het minst op aandoeningen controleren: 16 procent. In Frankrijk had bijna de helft (49 procent) van de ondervraagden ooit wel eens een test laten doen. Maar in dat land blijkt de angst voor een geslachtsziekte ook het grootst. Ruim vier op de tien Fransen (41 procent) is bang iets op te lopen terwijl het daadwerkelijke aantal getroffenen met zestien procent laag ligt.
Opvallende uitkomst in het onderzoek was dat onder Nederlanders die ontevreden zijn over zijn of haar seksleven, het aantal soa-gevallen hoger was dan onder de tevreden vrijers: 25 tegen 17 procent.
Bron:
In Zuid-Limburg is meer seksueel risicogedrag dan in de rest van Nederland. Vooral jongeren tussen de 15 en 30 jaar en homoseksuele mannen denken dat het allemaal zo'n vaart niet loopt en vrijen vaker onveilig.
Als gevolg daarvan stijgt het aantal gevallen van soa in Zuid-Limburg sterker dan in de rest van Nederland, aldus de GGD Zuid-Limburg, die daar onderzoek naar deed.
- In Zuid-Limburg is meer seksueel risicogedrag dan in de rest van Nederland;
- Jongeren schatten eigen risico op soa laag in;
- Veel jongeren lopen tijdens hun vakantie een soa op;
- De laatste jaren laat een toename van soa zien in Zuid-Limburg en de rest van Nederland;
- De stijging in Zuid-Limburg is nog iets groter dan in Nederland;
- Soa komen vooral voor bij bepaalde risicogroepen. Het betreft hierbij voornamelijk jongeren en mannen die seksuele contacten hebben met mannen (MSM);
- Alleen de top van de ijsberg wordt bereikt: 70% van de mensen met chlamydia wordt niet onderzocht, en derhalve ook niet behandeld.
Conclusies
De gegevens over soa en seksueel gedrag in Zuid-Limburg laten zien dat er een toename is van seksueel risicogedrag en het aantal soa-infecties. Soa kunnen leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.
Kijkend naar trends is de toename van het aantal chlamydia-infecties in Zuid-Limburg opvallend. Verder blijkt dat nog lang niet iedereen bereikt en getest wordt.
website GGD Zuid-Limburg