Op deze pagina:
Krantenberichten zelftesten en gezondheid
Nut van veel medische zelftests niet bewezen
publicatienr. 2007/26. De Gezondheidsraad neemt in het Jaarbericht Bevolkingsonderzoek 2007 een flink aantal zelftests onder de loep. De conclusie is dat een wetenschappelijke onderbouwing voor de werking van veel zelftests ontbreekt. Bovendien is er onvoldoende regelgeving voor het toetsen van tests en het weigeren van toegang tot de markt. Het Jaarbericht is aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Markt voor zelftests
De markt voor zogenoemde zelftests is volop in beweging. Er komen steeds meer producten en diensten waarmee mensen zelf bloed, urine, ontlasting of speeksel kunnen (laten) testen op de aanwezigheid van bepaalde stoffen. De claim is dat ze zo een ziekte of verhoogd risico op het spoor kunnen komen.
Zelftests zouden zeer accuraat zijn en gezondheidswinst kunnen bieden. Soms is dit ook zo, maar meestal ontbreekt daarvoor een wetenschappelijke basis. Van veel tests is bijvoorbeeld niet te achterhalen hoe goed ze zijn in het opsporen van een bepaalde ziekte of aandoening. In andere gevallen zijn de testprestaties wel goed, maar zegt de uitkomst nog weinig over of iemand nu wel of niet gezond is. En ook als er wel iets wordt opgespoord, zoals erfelijke aanleg voor een ziekte, levert dat niet noodzakelijk voordeel op voor de gezondheid. Er zitten dus veel haken en ogen aan zelf testen.
Drie aanwinsten
In het Jaarbericht Bevolkingsonderzoek 2007 worden twintig tests beoordeeld die het zich uitbreidende terrein van de zelftest breed bestrijken. Ze variëren van tests om het glucosegehalte in het bloed te bepalen tot tests om kanker of een erfelijke aanleg voor een ziekte op te sporen. Drie van de besproken tests blijken een aanwinst:
- * HPV-thuistest (hiermee kan geconstateerd worden of er een infectie is met het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken)
- * Monitoringstest voor het glucosegehalte in het bloed (te gebruiken door mensen met diabetes)
- * Test voor de stollingstijd (te gebruiken door mensen die ontstollingsmedicatie gebruiken).
De rest scoort op dit moment onvoldoende of is nog niet goed onderzocht. De conclusie is dat een wetenschappelijke onderbouwing van de meeste tests ontbreekt. Daarom is in dat geval gebruik van een test niet aan te bevelen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de doe-het-zelftest waarmee PSA in het bloed gevonden kan worden, om zo prostaatkanker op het spoor te komen. Informatie over de testprestaties wanneer mensen die test zelf thuis uitvoeren ontbreekt. We weten dus niet hoe betrouwbaar de resultaten dan zijn. Bovendien is niet bewezen dat vroege opsporing van prostaatkanker leidt tot gezondheidswinst. Ook de ‘niercheck’, waarmee getest kan worden op eiwitverlies in de urine, heeft geen aantoonbare voordelen, afgaand op wat uit onderzoek bekend is.
Regelgeving
De regelgeving is niet voldoende toegerust om deze tests te toetsen en indien nodig toegang tot de markt te weigeren. Het is dan ook zaak de Nederlandse en Europese regelgeving aan te passen, zeker gezien de snelle ontwikkelingen. Ook is winst te behalen door de voorlichting aan consumenten te verbeteren.
Huisartsen willen medische nulmeting voor patiënten
15 mei 2007 UTRECHT - De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) wil patiënten de mogelijkheid van een medische nulmeting gaan aanbieden. Op basis daarvan krijgt de patiënt een beeld van zijn fysieke gesteldheid, eventuele medische risico's en wat daaraan kan worden gedaan.
Met het voornemen bindt de LHV de strijd aan met de wildgroei aan zelftests.
Medio dit jaar hoopt de LHV uitgewerkte plannen voor te leggen aan minister Ab Klink (Volksgezondheid) en de zorgverzekeraars. Dat maakte een woordvoerder van de huisartsenvereniging dinsdag bekend naar aanleiding van berichtgeving in het AD.
Zelftests
De huisartsen zijn niet blij met de medische zelftests, die vrij verkrijgbaar zijn. Mensen kunnen zich thuis testen op onder meer cholesterolgehalte, suikerziekte of prostaatkanker. Volgens de LHV bieden de tests slechts schijnzekerheid en leiden ze tot extra kosten: eerst de aanschaf van de test en vervolgens het bezoek aan de huisarts.
"We zetten een stapje terug door mensen op een meer wetenschappelijke basis te onderzoeken. Je gaat alleen op kanker of diabetes testen als er een medische grond voor is", aldus de woordvoerder. De LHV wil dat de patiënt in samenspraak met de huisarts tot een idee komt welke risicofactoren hij of zij heeft. "Vervolgens bied je ze een afgewogen pakket aan preventieve maatregelen aan. Je moet je focussen op onderzoeken die er toe doen", zei de woordvoerder.
Kankerbestrijding waarschuwt voor 'zelftesten'
5 maart 2007 AMSTERDAM - KWF Kankerbestrijding waarschuwt voor op internet aangeboden doe-het-zelftesten die claimen in een vroeg stadium kanker te kunnen opsporen.
De testen maken gebruik van biomarkers, een techniek waarmee afwijkingen in het lichaam kunnen worden opgespoord via bijvoorbeeld eiwitten.
"De kwaliteit en betrouwbaarheid van dergelijke commerciële doe-het-zelftesten staan momenteel echter absoluut niet vast", staat in een rapport dat KWF maandag presenteerde.
Prostaatkanker
Als voorbeeld word de PSA-meting genoemd. Een verhoogde hoeveelheid van dat eiwit PSA in het bloed kan wijzen op prostaatkanker, maar kan ook een minder ernstige oorzaak hebben.
"Anderzijds is een normale PSA-waarde geen garantie voor de afwezigheid van een tumor in de prostaat."
Bijsluiter
De onderzoekers verwachten de komende jaren een flinke toename van commercieel verkrijgbare testen. Ze willen dat de overheid kwaliteitseisen gaat opstellen en dat de testen worden voorzien van een door de overheid gecontroleerde bijsluiter.
Biomarker
De aan- of afwezigheid van een biomarker geeft nooit met 100 procent zekerheid of iemand een tumor heeft. Een verhoogde waarde geeft wel een verhoogd risico, maar aanvullend onderzoek zal nodig zijn voor volkomen zekerheid.
Het KWF merkt in het rapport bovendien op dat de zelftester doorgaans niet goed in staat is de uitslag op de juiste wijze te interpreteren. Dat zal leiden tot grote ongerustheid en tot (onnodige) vervolgonderzoeken. Daar komt bij dat bepaalde biomarkers dragers zijn van ziektes die erfelijk zijn.
Zo wordt niet alleen de zelftester met de mogelijke gevolgen geconfronteerd, maar ook zijn of haar familieleden. De onzekerheid over een mogelijke ziekte zijn een zware aantasting van de psyche. KWF vindt dan ook dat een dergelijk onderzoek naar dragerschap alleen kan met goede uitleg en begeleiding.
Advies
De studiegroep adviseert binnen een bevolkingsonderzoek alleen die biomarkers te bepalen waarvan zeker is dat zij bijdragen aan preventie van de ziekte of een beter behandelresultaat. Zo leidt het meten van PSA momenteel vooral tot een langere periode van 'patiënt zijn', maar niet tot een langere levensduur.
Ook is het belangrijk dat duidelijk is wat wel en niet zinvol is. Zo is het op commerciële basis in kaart brengen van het volledige DNA van een individu, een zogenoemd 'genenpaspoort', technisch haalbaar, maar voorlopig weinig zinvol, omdat van de meeste genen nog niet duidelijk is wat zij doen, laat staan bij welke ziekten zij betrokken zijn.
Zelftest gezondheid biedt weinig duidelijkheid
2 februari 2007 16:11
DEN HAAG - Medische zelftests en preventieve gezondheidstests bieden de consument weinig duidelijkheid. Dat stelt de Consumentenbond in een onderzoek, waarvan de resultaten vrijdag in de Gezondgids zijn verschenen.
"Het is vaak meten zonder weten. Bruikbare leefstijladviezen over bijvoorbeeld het voorkomen van hart- en vaatziekten ontbreken", concludeert de bond.
De bond verwijt klinieken en fabrikanten handig in te spelen op de behoefte aan zelftests. De Consumentenbond bezocht undercover vijftien klinieken.
24 oktober 2006 DEN HAAG - De Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC) komt met een keurmerk voor zelftests. Daarmee wil de organisatie de consument waarschuwen voor deze tests, bijvoorbeeld op darmkanker, die steeds gangbaarder worden.
Tests waarmee mensen zichzelf zonder tussenkomst van een arts kunnen controleren vinden volgens de NKVC steeds meer aftrek. Naast de bekende zwangerschaps- en bloedglucosetesten zijn er inmiddels controles beschikbaar voor de bloedstolling, cholesterol, alcohol, hiv, hepatitis C en darmkanker. Volgens Huib Storms, voorzitter van de NVKC, zijn dergelijke zelftesten vaak onbetrouwbaar.
"De risico's die de consument daardoor loopt zijn natuurlijk afhankelijk van het type test", stelt Storms. Foutieve tests kunnen er volgens de voorzitter bijvoorbeeld toe leiden dat diabetici foute hoeveelheiden insuline innemen. "Dat leidt op termijn tot meer klachten", aldus Storms
Thuistest voor beginnende nierschade
7 september 2006 DEN HAAG - Een op de tweehonderd volwassen Nederlanders heeft beginnende nierschade, zonder dat hij of zij dat zelf weet. Met tijdige opsporing en behandeling kan ernstige schade, dialyse of zelfs niertransplantatie voorkomen worden.
Daarom lanceerde de Nierstichting donderdag een campagne waarmee mensen gratis zelf thuis hun nierfunctie kunnen testen. Minister Hans Hoogervorst (Volksgezondheid) kreeg meteen een set testjes voor het hele kabinet mee.
Via de website van de Nierstichting kunnen mensen de gratis Niercheck aanvragen. Die bestaat uit een pakketje met drie gele strips die in de urine gedoopt moeten worden en die groen uitslaan als iemand te veel van het eiwit albumine in zijn urine heeft.
Is het resultaat twee van de drie keer positief (groen), krijgt iemand het advies naar de huisarts te gaan. Verslechtering is goed tegen te gaan met controle van de bloeddruk en behandeling met medicijnen.